Italiaans staatsburgerschap en de B1-taaleis

Wie begint aan de aanvraag van het Italiaanse staatsburgerschap, kan het meeste werk aan anderen overlaten. Een advocaat regelt de aanvraag, een vertaler de documenten, en veel mensen schakelen een bureau in voor de comune en de uittreksels. De taaleis is anders: het examen moet je zelf afleggen, en vaak is het het onderdeel waar mensen het laatst aan denken.

Sinds het Veiligheidsdecreet van 2018 (wet 132/2018) is Italiaans op B1-niveau verplicht voor staatsburgerschap op basis van verblijf in Italië en op basis van huwelijk. Voor staatsburgerschap op basis van afstamming gelden andere regels. Wie een aanvraag mag indienen en onder welke voorwaarden, lees je op de pagina over staatsburgerschap van het Italiaanse ministerie van Buitenlandse Zaken. Dit artikel gaat alleen over het B1-examen Italiaans.

De meeste vragen die ik van kandidaten krijg, gaan over de praktische kant: welk certificaat je kiest, wat er op de examendag gebeurt en hoe lang de voorbereiding duurt. Ik bereid regelmatig kandidaten voor op dit examen, vaak met een krappe deadline, dus dit is wat ik meestal in de eerste les uitleg.

Wat B1 in deze context betekent

B1 is officieel een gemiddeld niveau. Voor het staatsburgerschap betekent het dat je alledaags gesproken Italiaans kunt volgen, gewone situaties aankunt, korte teksten met een duidelijke opbouw kunt lezen en schrijven, en je verstaanbaar kunt maken, ook als je fouten maakt.

Het examen zoekt geen stijl of gevorderde grammatica. Het toetst of je Italiaans in het dagelijks leven kunt gebruiken, en kandidaten die zich voorbereiden alsof het een academische toets is, besteden hun tijd vaak aan de verkeerde dingen.

De erkende certificaten

Er zijn vier certificaten die erkend worden voor het Italiaanse staatsburgerschap:

• CILS, van de Università per Stranieri di Siena
• CELI, van de Università per Stranieri di Perugia
• PLIDA, van de Società Dante Alighieri
• Cert.it, van de Università Roma Tre

Het certificaat moet afgegeven zijn door een instelling die erkend is door het MIUR of het MAECI. Sommige particuliere taalscholen geven hun eigen B1-certificaten uit, en die worden niet geaccepteerd voor het staatsburgerschap, ook niet als het niveau klopt. Controleer daarom de erkenning van het centrum voordat je je inschrijft.

Ik heb een lichte voorkeur voor CILS en CELI, vooral omdat ik de opzet van de opdrachten goed vind, maar de niveauverschillen tussen de vier zijn klein. Wat verschilt, is waar ze worden aangeboden, hoe vaak er sessies zijn, hoe lang de uitslag op zich laat wachten, en één detail dat belangrijker is dan de meeste mensen beseffen.

CILS B1 Cittadinanza of een standaard B1

De CILS biedt twee B1-examens. Het ene is de standaard B1, het andere een versie die speciaal is ontwikkeld voor wie staatsburgerschap aanvraagt: de B1 Cittadinanza. Beide worden geaccepteerd, maar ze werken anders.

De B1 Cittadinanza is korter, iets meer dan twee uur inclusief het mondelinge deel, en iets eenvoudiger, met minder opdrachten en geen apart grammaticaonderdeel. Het addertje onder het gras: je krijgt geen tweede kans op losse onderdelen. Zak je voor ook maar één van de vier onderdelen, dan doe je het hele examen opnieuw en betaal je opnieuw het volledige bedrag. Het certificaat is alleen geldig voor het staatsburgerschap, en daar is het ook precies voor bedoeld.

De standaard B1 is langer en iets zwaarder, bijna vier uur. Daar staat tegenover dat de onderdelen die je haalt achttien maanden geldig blijven: zak je voor één onderdeel, dan doe je alleen dat onderdeel opnieuw. De PLIDA B1 werkt op dezelfde manier.

Voor de meeste kandidaten is de Cittadinanza-versie de logische keuze: ze hebben recht op het staatsburgerschap, en het paspoort is de reden dat ze het examen doen. Wat de doorslag geeft, is het risico. Wie op alle vier de vaardigheden een gelijkmatig niveau heeft, redt het er meestal goed mee. Wie een duidelijk zwak punt heeft, vaak luisteren of schrijven, zit veiliger met een examen waarbij je de gehaalde onderdelen behoudt. De standaard B1 is ook de betere keuze als je het certificaat misschien nodig hebt voor werk of studie in Italië, waar de Cittadinanza-versie niet wordt geaccepteerd. Dit is een van de eerste dingen die ik met een nieuwe kandidaat bespreek.

Hoe de B1 Cittadinanza werkt

Veel kandidaten zien de opbouw van het examen pas op de dag zelf, en dat kost punten. De CILS B1 Cittadinanza bestaat uit vier onderdelen, die elk apart worden beoordeeld.

• Luisteren, ongeveer dertig minuten: twee opdrachten met opnames op normaal tempo, zoals een telefoonbericht, een omroepbericht of een kort gesprek. Dit is meestal het onderdeel dat mensen verrast.
• Lezen, ongeveer veertig minuten: twee opdrachten op basis van korte, echte teksten, zoals een mededeling of een e-mail.
• Schrijven, ongeveer veertig minuten: één korte tekst, meestal een bericht aan iemand of een korte beschrijving van een situatie. Wat telt, is dat de tekst duidelijk en overzichtelijk is.
• Spreken, ongeveer tien minuten: een korte persoonlijke presentatie, gevolgd door een opdracht zoals een situatie beschrijven of een eenvoudig gesprek met de examinator voeren.

Je moet elk onderdeel halen, en bij de Cittadinanza-versie kun je de gehaalde onderdelen niet bewaren. Ik benadruk dit bij elke kandidaat, want wie vlot spreekt maar moeite heeft met luisteren, zakt voor het hele examen. De voorbereiding moet dus alle vier de vaardigheden even goed afdekken.

Data en inschrijving

De examens worden afgenomen in Italië en in het buitenland, bij universiteiten, Italiaanse culturele instituten en erkende scholen. Er zijn meestal maar een paar sessies per jaar, en de inschrijving sluit ruim voor de examendatum. De uitslag van de B1 Cittadinanza komt ongeveer zes tot acht weken na het examen.

Daarom gaat mijn eerste gesprek met een nieuwe kandidaat over data en niet over grammatica. Ik heb goed voorbereide mensen maanden zien verliezen omdat ze een inschrijvingsdeadline misten. We kijken naar de sessie die ze op het oog hebben, tellen de weken voor de uitslag erbij op, en plannen de voorbereiding terug vanaf de deadline van de aanvraag.

Hoe lang het duurt

Dat hangt vooral af van je startpunt. Van A2 naar B1 kost meestal een paar maanden regelmatig werk, en veel van mijn kandidaten hebben dat met succes gedaan. Wie bij nul begint, heeft meer tijd en meer structuur nodig, vooral voor schrijven en luisteren, die zonder begeleiding langzamer vooruitgaan.

Zak je, dan kun je het examen in een latere sessie opnieuw doen. Meestal betekent dat een paar maanden wachten op de volgende sessie en nog enkele weken op de uitslag. Bij de B1 Cittadinanza doe je alles opnieuw. Mik daarom liever op een sessie met wat marge voor je deadline dan op de allerlaatste.

Hoe ik kandidaten voorbereid

De kandidaten met wie ik werk, hebben meestal een volle agenda en een echte deadline. Ik gebruik het officiële examenmateriaal als basis voor de lessen, met aandacht voor het soort opdrachten en taal dat in het examen voorkomt, en ik bouw elke cursus op rond het startniveau, het gekozen examen en de beschikbare tijd. Zo werken onze lessen Italiaans op maat voor wie het B1-examen Italiaans voor het staatsburgerschap moet halen.

Een recent voorbeeld was een Braziliaanse aanvrager die in Duitsland woonde. Hij zat krap in de tijd, maar zijn Portugees hielp, en met gerichte voorbereiding op officieel materiaal haalde hij na een paar maanden in één keer de CILS B1 Cittadinanza.

Je voorbereiding plannen

De volgorde is voor iedereen dezelfde. Zorg eerst dat je recht hebt om aan te vragen en weet naar welke deadline je toewerkt. Kies daarna het examen en de sessie. Pas dan heeft het zin om de voorbereiding te plannen, teruggerekend vanaf de inschrijvingsdatum. De eerste twee stappen gaan over regels en agenda’s. De derde hangt af van je Italiaans, en die onderschatten kandidaten het vaakst.

Voor veel kandidaten is het examen de eerste keer dat ze Italiaans leren met een duidelijk doel, en dat helpt enorm.

Voorbereiden op B1 werkt het best als cursus, niet als een handvol losse lessen: een vast wekelijks ritme, het officiële examenmateriaal en extra tijd voor de vaardigheid die je tegenhoudt. Onze cursussen voor wie het Italiaanse staatsburgerschap aanvraagt zijn zo opgezet: online, één-op-één en gepland rond de sessie waar je op mikt.

Wil je eerst je niveau, het juiste examen en een realistische planning doorspreken voordat je beslist? Dan kun je eerst een gratis proefles boeken.